PM5544 / PM5644
Testbeeld-generator

Breedbeeld-signaal op lijn 23 (WSS). Bij de 16:9-kaarten gaat er nu een signaal mee dat een breedbeeld-tv vertelt dat het beeld 16:9 is, zodat hij zelf omschakelt. Bij de 4:3-kaarten staat er 4:3 in. De Pi kan dat eigenlijk niet, dus de bits worden pixel voor pixel in beeldregel 23 getekend, precies op 11,0 µs na de sync. Op een Pi 4 doet de encoder het wel zelf, en daar wordt hetzelfde nog eens in het register gezet. Zo werkt dezelfde kaart op beide. Uit te zetten met één knop.

Nieuwe kaart: ITU-R BT.1729 16:9. De officiële breedbeeld-referentiekaart, met het balletje dat er als pingpong doorheen stuitert. Getekend uit de vectorversie van T. Sato (public domain), anamorf op 720x576 gerekend.

De tekst is overal leesbaar. Om de roepletters, de QTH, de klok en de datum staat nu een zachte zwarte rand, ook midden op een drukke of lichte kaart. Van 0 tot 2 pixels in te stellen op de bedienpagina; op 0 is hij weg.

Kleine voorbeeldplaatjes in het menu. Bij elke kaartknop staat een miniatuur van die kaart, rechtstreeks uit wat er ook echt uitgestuurd wordt.

Welke Pi? Vanaf een Pi 3 loopt het goed, op een Pi 4 loopt het soepel. Op een Pi 1 of Pi 2 staan de testkaarten er prima op, net als bij versie 3, maar de bewegende dingen (wijzers, golvende en lopende tekst, het balletje) gaan schokken. Een Pi 1 is daar ongeschikt voor en een Pi 2 eigenlijk ook; die raden we niet aan.

19 testkaarten in plaats van 11. Erbij gekomen: PM5540 zwart-wit, EBU mono, FuBK 4:3 met en zonder ring, FuBK 16:9, BBC ETP-1, een kaart in BBC-testbeeldstijl, een stationsklok met analoge wijzers, kleurenbalk 100% en je eigen foto.

De meetkaarten zijn uitgerekend in plaats van geschaald. In de plaatjes die overal rondgaan is de multiburst kapot: die is als blokgolf getekend en aliast, en na het schalen is er nog maar een fractie van de amplitude over. Hier staat op elke kaart een echte sinus op fs = 13,5 MHz, van 0,8 tot 4,8 MHz, over de volle amplitude. Nagemeten op de composietuitgang: vlak binnen 0,2 dB over de hele band.

De PM5644 16:9 is gerepareerd. Die ROM levert 1040 monsters op 20 MHz, en die werden met de verkeerde methode naar 720 geperst. De kaart stond 2,5% uitgerekt en de hoge bursts zakten weg. Nu klopt hij op de kilohertz.

Je kunt hem nu op je eigen netwerk zetten. Vul je wifi-naam en wachtwoord in op de bedienpagina, of vooraf in het bestandje netwerk.txt op de SD-kaart. Dat laatste is handig als je een Pi zonder netwerkaansluiting hebt, zoals een Zero 2 W: dan hoef je niet eens via het eigen wifi-punt naar binnen. Een vast IP-adres op de netwerkkabel kan ook, en je kunt het eigen wifi-netwerk van de Pi een eigen naam geven, bijvoorbeeld je roepletters.

En je raakt hem niet kwijt. Na het opstarten staat het adres waarop je de Pi bereikt onderin het testbeeld, met LAN of WIFI ervoor. Zodra je de bedienpagina opent verdwijnt het vanzelf. Lukt verbinden niet, dan zet de Pi binnen een minuut zijn eigen netwerk weer aan. En gaat het toch mis, dan maak je netwerk.txt op de kaart gewoon weer leeg.

En verder: analoge wijzers en een golvende of scrollende tekst over elke kaart, je eigen foto uploaden vanaf de bedieningspagina en die meteen als testkaart gebruiken, alle instellingen per kaart onthouden, en je eigen stand bewaren en met één klik terugzetten.

Als je op ATV uitzendt, je repeater test, of gewoon een monitor wilt afregelen, wil je een fatsoenlijk testbeeld. Geen wazig plaatje van internet, maar een echt PAL-signaal met de juiste geometrie, kleuren en frequenties. Dat is precies wat dit kastje doet: een Raspberry Pi die op zijn composietuitgang een broadcast-testbeeld levert.

Echt uitgelezen, geen screenshot

De PM5644 (het bekende digitale Philips-testbeeld, 4:3 én 16:9) wordt niet als plaatje getoond, maar live gedecodeerd uit de originele EPROM-data, een port van de echte generator. De klassieke PM5544 is met de hand gereconstrueerd. Beide op de authentieke 720×576, met het echte PM8546-tekstgenerator-font voor je call, QTH, klok en datum. Verkleinen gaat met harde pixels (nearest), zodat de lijnen scherp blijven, geen vervaging.

De multiburst klopt, en dat kun je meten

Het verschil met een willekeurig testbeeld zit in de details. De multiburst loopt strak van 0,8 tot 4,8 MHz (de bovengrens voor PAL System B/G), vlak binnen ±0,2 dB op de waveform-monitor. De 16:9-versie is correct anamorf ingedrukt. Alles is nagemeten op echte broadcast-apparatuur, want een testbeeld dat er alleen goed uitziet is niet genoeg.

Simpel te bedienen

De Pi start direct op in het testbeeld, geen HDMI of scherm nodig. Bedienen doe je draadloos: de Pi maakt zijn eigen wifi aan (geen router nodig) en op een webpagina kies je de kaart, vul je je call en QTH in, en zet je de klok, datum, een bewegende balk of lopende tekst aan. Alle fijn-afstelling zit in een apart tabblad, zodat je er bij dagelijks gebruik niet per ongeluk aan zit.

Sluit géén HDMI aan

De Pi stuurt het testbeeld naar de composietuitgang. Zit er een HDMI-kabel in, dan kiest de Pi automatisch dat scherm en blijft de composietuitgang leeg. Laat HDMI dus gewoon los, je hebt het niet nodig.

Waar komt het videosignaal eruit?

Op een Pi 3, 3B+ of 4 komt de video uit de 3,5mm-jack, dezelfde als de audio. Let op: dat is een 4-polige (TRRS) aansluiting. Naast audio links/rechts zit daar ook de composietvideo op, op de laatste contactring. Je hebt dus een 4-polige TRRS-naar-tulp-kabel nodig.

Geen jack? Solderen aan de onderkant

Heb je een Pi zonder AV-jack, of wil je een vaste aansluiting, dan zitten er op de print soldeereilandjes voor composietvideo. Soldeer daar een draadje met een tulpstekker aan (video + massa) en je hebt alsnog beeld. Voor de doorsnee-amateur een fluitje van een cent.

De Pi 5 werkt niet

Op de Pi 5 draait deze image niet. Die heeft wel soldeerpunten voor composietvideo, maar niet meer de oude grafische laag die dit testbeeld gebruikt om het PAL-signaal op de composietuitgang te zetten. Aan de kabel ligt het dus niet, en met solderen los je het ook niet op. Neem een Pi 3B.

Andere modellen: mag, maar is je eigen keuze

Gemaakt en getest is dit op een Pi 3B. Vanaf een Pi 3 loopt het goed, op een Pi 4 loopt het soepel. De Zero 2W doet het ook goed; die heeft dezelfde processor als de Pi 3. Op een Pi 1 of Pi 2 staan de testkaarten er prima op, net als bij versie 3, maar alles wat beweegt gaat schokken: de analoge wijzers, de golvende en lopende tekst, de bewegende balk en het balletje van de BT.1729. Een Pi 1 is daar ongeschikt voor en een Pi 2 eigenlijk ook, dus die raden we niet aan. Zet je die bewegende dingen uit, dan heb je op zo'n oude Pi alsnog een prima stilstaand testbeeld.

Let dan wel op wat zo'n bordje wél en niet heeft. De Pi 1 en 2 hebben geen wifi: daar kom je alleen via de netwerkkabel bij de bedienpagina, en dan moet je zelf het IP-adres op je netwerk opzoeken. De Zero 2W heeft geen netwerkaansluiting: daar gaat het altijd via het eigen wifi-punt van de generator, dus met je telefoon of laptop. Op een Pi 3B heb je allebei en werkt alles zoals in de handleiding staat. Zo'n Pi 3B kost een euro of 39.