Een Raspberry Pi die klassieke PAL-testbeelden uit de composiet-uitgang stuurt: PM5544, PM5644 (4:3 & 16:9), Indian Head, EIA 1956, FuBK (Duits, 4:3 & 16:9), plus multiburst, EBU-kleurenbalk 75%, grijstrap en kruisraster. Met live call, klok, datum, QTH en een lopende tekst. Bedienbaar via een webpagina — ook zonder eigen netwerk, via het eigen wifi-punt van de Pi.
Kort samengevat: image op een SD-kaartje flashen → in een Raspberry Pi 3B → composietkabel naar je monitor/zender → aanzetten → verbinden met wifi “Testbeeld” → in je browser naar http://192.168.4.1 → je call invullen en klaar.
1. Wat heb je nodig
Raspberry Pi 3B, 3B+ of 4 — de composietuitgang zit op de 3,5 mm 4-polige AV-jack. Let op: een Pi 5 heeft die jack niet meer — composiet zit er nog wél op, maar op een soldeerpunt op het board (video + massa), geen kant-en-klare aansluiting. Wie kan solderen (en dat kunnen de meeste zendamateurs) maakt daar een composiet-uitgang aan. Hou er wel rekening mee dat deze image voor de Pi 3/4 gemaakt is: een Pi 5 heeft ander board én andere instellingen nodig, dus dat is echt knutselwerk. Een Pi Zero heeft ook alleen soldeerpunten.
MicroSD-kaartje, minimaal 4 GB.
Degelijke voeding: 5,1 V / minimaal 2,5 A (officiële Pi-voeding of gelijkwaardig). Zie de waarschuwing hieronder — dit is belangrijk.
AV-kabel 3,5 mm 4-polig → tulp/RCA (composiet video). Let op de bedrading, zie §4.
Een monitor/tv met composiet-ingang, of je ATV-zender.
Een telefoon, tablet of laptop om te bedienen (met wifi).
⚠️ Voeding is cruciaal. Een te zwakke of te lange USB-kabel geeft onderspanning (een bliksem-icoon ⚡ in beeld). Dat leidt tot vastlopers en — erger — corruptie van de SD-kaart. Gebruik een echte 5,1 V-voeding met een korte, dikke kabel. Geen willekeurige telefoonlader.
2. De image op de SD-kaart flashen
Download Raspberry Pi Imager (raspberrypi.com/software) of gebruik Rufus / balenaEtcher.
Kies de meegeleverde image (testbeeld_deel.img) en je SD-kaart.
Flash. Let op: kies de juiste schijf — flashen wist de kaart volledig.
Kaart uit de pc, in de Raspberry Pi.
Er is verder niets in te stellen — de image bevat alles. Je hoeft géén wifi of gebruiker in te vullen; dat doe je straks in de webpagina.
3. Aansluiten
Steek de AV-kabel in de 3,5 mm-jack van de Pi en de gele (video-)tulp in je monitor/zender.
Sluit de voeding aan (nog niet nodig om internet/wifi te regelen).
Zet je monitor op de juiste composiet/AV-ingang.
4. Geen beeld? — de kabel-valkuil
De composietuitgang van de Pi (3B/3B+/4) zit op de 4-polige 3,5 mm-jack. Twee veelvoorkomende oorzaken van “geen beeld”:
a) Je gebruikt een stereo-plug (3-polig). — Dé meest gemaakte fout! De Pi-jack is 4-polig (TRRS). Een gewone stereo-jack (3-polig), of een 3,5 mm-naar-2×tulp-stereokabel, geeft nooit beeld. Je hebt een echte 4-polige AV-kabel nodig — dat is de kabel met drie tulpen (geel + rood + wit).
b) De stekker zit te diep. Trek de 3,5 mm-plug een héél klein stukje terug — soms maakt de video-pool pas dán contact.
c) Verkeerd bedrade kabel. Er zijn twee standaarden. Komt er geen beeld uit de gele tulp, probeer dan de rode (en anders de witte) — bij een “camcorder”-kabel zit video daar.
De polen van de Pi-jack, vanaf de punt: Tip = links audio, Ring 1 = rechts audio, Ring 2 = massa, Sleeve = video.
5. Eerste keer aanzetten & bedienen (AP-mode)
Zodra de Pi opstart, verschijnt een testbeeld op de composietuitgang. Bedienen doe je draadloos:
Wacht ~1 minuut na inschakelen (eerste boot).
Zoek op je telefoon/laptop naar wifi-netwerk “Testbeeld” en verbind (wachtwoord: testbeeld123).
Open je browser en ga naar http://192.168.4.1
Je ziet nu de bedienpagina.
De Pi maakt dus zijn eigen wifi-netwerk — je hebt geen internet of router nodig om hem te bedienen.
6. De bedienpagina
De pagina heeft twee tabbladen: Bediening (dagelijks gebruik) en Instellingen (fijn-afstellen). Bovenaan staat een IP-regel die laat zien op welke adressen de Pi bereikbaar is: de deel-wifi op 192.168.4.1, en (als er een netwerkkabel in zit) het adres op je eigen netwerk.
Tabblad Bediening: testkaart kiezen, call & QTH invullen, klok/datum aan/uit, en (op PM5544/PM5644) de bewegende balk en lopende tekst.
Tabblad Instellingen: posities, zoom, verschuiven en de zwarte vakjes fijn-afstellen. Bewust apart, zodat je bij dagelijks gebruik niet per ongeluk het beeld of de vakjes verschuift.
Testkaart kiezen (rechts)
Klik een kaart aan; het beeld schakelt direct om. Elke kaart onthoudt zijn eigen instellingen.
Roepletters & QTH
Vul bovenin je call in (verschijnt in het bovenvak) en je QTH-locator (het ondervak). Dit geldt voor alle kaarten en wordt bewaard.
Klok & Datum
Zet Klok en/of Datum aan. Ze verschijnen in een zwart vakje op de testkaart, met het echte Philips-tekstgenerator-font.
Fijnafstelling per kaart (tabblad Instellingen)
Elke tv/monitor laat het beeld nét iets anders zien. Daarom kun je per kaart precies bijstellen — met schuifbalken (grof/snel) en −/+ knopjes (fijn, halve pixel):
Uitzoom
Links/rechts en boven/onder apart — kleiner maken met een marge, als je monitor de rand afsnijdt.
Verschuiven
Het hele beeld links/rechts en boven/onder centreren op jouw scherm.
Tekst-vakjes
Positie, grootte en de zwarte-vak-randen van call, QTH, klok en datum.
Onderbalk
Plek en hoogte van de balk voor de lopende tekst / bewegende balk.
Liveness: bewegende balk & lopende tekst
Deze twee staan op het tabblad Bediening en werken op de kaarten met een onderbalk (PM5544 en PM5644). Op kaarten zonder onderbalk verschijnen ze niet.
In de onderbalk kun je kiezen:
Bewegende balk — een wit streepje dat heen-en-weer veegt. Zolang het beweegt, weet je dat de verbinding leeft en niet bevroren is.
Lopende tekst — een ticker met je eigen bericht (bijv. “Dit is station … vanuit … CQ CQ”), die naadloos doorloopt.
Reset-knop
Alles door elkaar gehaald? Klik Reset instellingen (onder “Systeem”). Alle vakposities, zoom en verschuiving springen terug naar de standaard. Je call, QTH en looptekst blijven staan.
Systeem: Herstart & Afsluiten
Afsluiten sluit de Pi netjes af — wacht ~10 seconden en trek dán pas de stroom eruit (voorkomt SD-schade). Herstart start opnieuw op.
7. (Optioneel) op je eigen netwerk — met een netwerkkabel
Wil je de generator op je eigen netwerk bereiken (zodat je niet steeds naar het “Testbeeld”-wifi hoeft)? Dat gaat het veiligst met een netwerkkabel:
Steek een UTP-netwerkkabel van je router of switch in de Pi.
Klaar — de Pi krijgt vanzelf een IP-adres (DHCP). Er is niets in te stellen.
Bereik de bedienpagina op je LAN via http://patterngen.local of het IP-adres dat de router geeft. Dat adres staat ook bovenaan de bedienpagina in de IP-regel.
Het “Testbeeld”-wifi blijft altijd aan, óók met de kabel erin. Je bedient dus draadloos via 192.168.4.1 of bekabeld via patterngen.local — allebei tegelijk. Bewust staat er geen wifi-instelling op de pagina: één typefout zou je buitensluiten, een kabel is foolproof.
Even wachten na opstarten; anders de Pi herstarten (stroom er 10 s af, weer aan).
Pagina laadt niet op 192.168.4.1
Controleer of je écht met “Testbeeld” verbonden bent (niet je eigen wifi).
Beeld valt weg na knoppen
Een herstart zet alles terug; instellingen blijven bewaard.
9. Technische noten
Uitvoer is PAL 576i50 (25 beelden interlaced) uit de Pi-composietencoder (VEC).
De kaarten komen deels uit echte Philips-EPROM-decodes (PM5644-familie), deels uit nauwkeurige vector-reconstructies (PM5544, EIA, FuBK). Kleurenbalk-niveaus op EBU 75%.
De klok/datum/call staan niet in de ROM — dat is een live-overlay met het echte PM8546-tekstgenerator-font.
De A/B-veld-fasewissel (R-Y ±90°) van een originele generator is een analoog-transmissie-artefact en wordt door de RGB→PAL-hercodering niet gereproduceerd; het beeld zelf en de kleuren zijn correct.