📺 De PE1PzN PAL Testbeeld-generator — Handleiding

Een Raspberry Pi die klassieke PAL-testbeelden uit de composiet-uitgang stuurt: PM5544, PM5644 (4:3 & 16:9), Indian Head, EIA 1956, FuBK (Duits, 4:3 & 16:9), plus multiburst, EBU-kleurenbalk 75%, grijstrap en kruisraster. Met live call, klok, datum, QTH en een lopende tekst. Bedienbaar via een webpagina — ook zonder eigen netwerk, via het eigen wifi-punt van de Pi.

Kort samengevat: image op een SD-kaartje flashen → in een Raspberry Pi 3B → composietkabel naar je monitor/zender → aanzetten → verbinden met wifi “Testbeeld” → in je browser naar http://192.168.4.1 → je call invullen en klaar.

1. Wat heb je nodig

⚠️ Voeding is cruciaal. Een te zwakke of te lange USB-kabel geeft onderspanning (een bliksem-icoon ⚡ in beeld). Dat leidt tot vastlopers en — erger — corruptie van de SD-kaart. Gebruik een echte 5,1 V-voeding met een korte, dikke kabel. Geen willekeurige telefoonlader.

2. De image op de SD-kaart flashen

  1. Download Raspberry Pi Imager (raspberrypi.com/software) of gebruik Rufus / balenaEtcher.
  2. Kies de meegeleverde image (testbeeld_deel.img) en je SD-kaart.
  3. Flash. Let op: kies de juiste schijf — flashen wist de kaart volledig.
  4. Kaart uit de pc, in de Raspberry Pi.

Er is verder niets in te stellen — de image bevat alles. Je hoeft géén wifi of gebruiker in te vullen; dat doe je straks in de webpagina.

3. Aansluiten

  1. Steek de AV-kabel in de 3,5 mm-jack van de Pi en de gele (video-)tulp in je monitor/zender.
  2. Sluit de voeding aan (nog niet nodig om internet/wifi te regelen).
  3. Zet je monitor op de juiste composiet/AV-ingang.

4. Geen beeld? — de kabel-valkuil

De composietuitgang van de Pi (3B/3B+/4) zit op de 4-polige 3,5 mm-jack. Twee veelvoorkomende oorzaken van “geen beeld”:

a) Je gebruikt een stereo-plug (3-polig). — Dé meest gemaakte fout! De Pi-jack is 4-polig (TRRS). Een gewone stereo-jack (3-polig), of een 3,5 mm-naar-2×tulp-stereokabel, geeft nooit beeld. Je hebt een echte 4-polige AV-kabel nodig — dat is de kabel met drie tulpen (geel + rood + wit).

b) De stekker zit te diep. Trek de 3,5 mm-plug een héél klein stukje terug — soms maakt de video-pool pas dán contact.

c) Verkeerd bedrade kabel. Er zijn twee standaarden. Komt er geen beeld uit de gele tulp, probeer dan de rode (en anders de witte) — bij een “camcorder”-kabel zit video daar.

De polen van de Pi-jack, vanaf de punt: Tip = links audio, Ring 1 = rechts audio, Ring 2 = massa, Sleeve = video.

5. Eerste keer aanzetten & bedienen (AP-mode)

Zodra de Pi opstart, verschijnt een testbeeld op de composietuitgang. Bedienen doe je draadloos:

  1. Wacht ~1 minuut na inschakelen (eerste boot).
  2. Zoek op je telefoon/laptop naar wifi-netwerk “Testbeeld” en verbind (wachtwoord: testbeeld123).
  3. Open je browser en ga naar http://192.168.4.1
  4. Je ziet nu de bedienpagina.
De Pi maakt dus zijn eigen wifi-netwerk — je hebt geen internet of router nodig om hem te bedienen.

6. De bedienpagina

De pagina heeft twee tabbladen: Bediening (dagelijks gebruik) en Instellingen (fijn-afstellen). Bovenaan staat een IP-regel die laat zien op welke adressen de Pi bereikbaar is: de deel-wifi op 192.168.4.1, en (als er een netwerkkabel in zit) het adres op je eigen netwerk.

Tabblad Bediening: testkaart kiezen, call & QTH invullen, klok/datum aan/uit, en (op PM5544/PM5644) de bewegende balk en lopende tekst.

Tabblad Instellingen: posities, zoom, verschuiven en de zwarte vakjes fijn-afstellen. Bewust apart, zodat je bij dagelijks gebruik niet per ongeluk het beeld of de vakjes verschuift.

Testkaart kiezen (rechts)

Klik een kaart aan; het beeld schakelt direct om. Bij elke knop staat een klein voorbeeldplaatje van die kaart. Elke kaart onthoudt zijn eigen instellingen.

Breedbeeld-signaal (WSS)

Boven de kaartenlijst staat één knop: WSS aan/uit. Staat hij aan, dan gaat er in beeldregel 23 een signaal mee dat je tv vertelt of de kaart 4:3 of 16:9 is, zodat hij zelf omschakelt. Dat gaat per kaart vanzelf: bij PM5644 16:9, FuBK 16:9, de BBC-kaart in 16:9 en de BT.1729 staat er 16:9 in, bij de rest 4:3. Heeft je tv of je meetapparaat er last van, zet hem dan uit.

Roepletters & QTH

Vul bovenin je call in (verschijnt in het bovenvak) en je QTH-locator (het ondervak). Dit geldt voor alle kaarten en wordt bewaard.

Klok & Datum

Zet Klok en/of Datum aan. Ze verschijnen in een zwart vakje op de testkaart, met het echte Philips-tekstgenerator-font.

Zwarte rand om de tekst

Onder de knoppen staat een schuif. Die legt een zachte zwarte rand om de roepletters, de QTH, de klok en de datum, zodat ze ook midden op een drukke of lichte kaart goed te lezen zijn. Van 0 (geen rand) tot 2 pixels; 1,0 is een mooie tussenstand.

Fijnafstelling per kaart (tabblad Instellingen)

Elke tv/monitor laat het beeld nét iets anders zien. Daarom kun je per kaart precies bijstellen — met schuifbalken (grof/snel) en −/+ knopjes (fijn, halve pixel):

UitzoomLinks/rechts en boven/onder apart — kleiner maken met een marge, als je monitor de rand afsnijdt.
VerschuivenHet hele beeld links/rechts en boven/onder centreren op jouw scherm.
Tekst-vakjesPositie, grootte en de zwarte-vak-randen van call, QTH, klok en datum.
OnderbalkPlek en hoogte van de balk voor de lopende tekst / bewegende balk.

Liveness: bewegende balk & lopende tekst

Deze twee staan op het tabblad Bediening en werken op de kaarten met een onderbalk (PM5544 en PM5644). Op kaarten zonder onderbalk verschijnen ze niet.

In de onderbalk kun je kiezen:

Reset-knop

Alles door elkaar gehaald? Klik Reset instellingen (onder “Systeem”). Alle vakposities, zoom en verschuiving springen terug naar de standaard. Je call, QTH en looptekst blijven staan.

Systeem: Herstart & Afsluiten

Afsluiten sluit de Pi netjes af — wacht ~10 seconden en trek dán pas de stroom eruit (voorkomt SD-schade). Herstart start opnieuw op.

7. Op je eigen netwerk

Je kunt de generator op je eigen netwerk zetten, zodat je niet steeds naar het “Testbeeld”-wifi hoeft. Dat kan op drie manieren, en je kunt ze door elkaar gebruiken.

7a. Netwerkkabel, zonder iets in te stellen

  1. Steek een UTP-kabel van je router of switch in de Pi.
  2. Klaar. De Pi krijgt vanzelf een adres van je router.
Het adres waarop je hem vindt staat na het opstarten onderin het testbeeld, met LAN ervoor voor de kabel en WIFI of AP voor draadloos. Zodra je de bedienpagina opent verdwijnt die melding vanzelf.

7b. Vast IP-adres of je eigen wifi, via het menu

Op het tabblad Instellingen staan twee blokken:

Zodra de Pi omschakelt valt je verbinding met deze pagina weg. Dat hoort zo. Kijk op je monitor: daar verschijnt het nieuwe adres onderin het testbeeld.

7c. Vooraf invullen op de SD-kaart: netwerk.txt

Heb je een Pi zonder netwerkaansluiting, bijvoorbeeld een Zero 2 W? Dan kun je je wifi al invullen vóórdat de Pi voor het eerst aangaat.

  1. Stop de SD-kaart in een kaartlezer in je pc.
  2. Windows en macOS tonen dan een schijfje, meestal met de naam bootfs. Daar staan config.txt, cmdline.txt en netwerk.txt.
  3. Open netwerk.txt met Kladblok of TextEdit.
  4. Vul in wat je nodig hebt en sla op:
wifi_netwerk=Hi-PowerWiFi        naam van jouw wifi
wifi_wachtwoord=mijnwachtwoord

ap_netwerk=PE1PzN-testbeeld      eigen naam voor het netwerk van de Pi
ap_wachtwoord=mijnwachtwoord

lan_adres=192.168.0.50/24        vast adres op de netwerkkabel
lan_router=192.168.0.1
lan_dns=192.168.0.1

wifi_chip=uit                    wifi helemaal uit, alleen de kabel

Kaart terug in de Pi, stroom erop, klaar. Hij leest het bestand bij elke start, dus je kunt later gewoon de kaart er weer uithalen om van netwerk te wisselen.

7d. Als je er niet meer bij kunt

Je kunt jezelf niet echt buitensluiten, want elke mislukking eindigt op het eigen netwerk. Lukt verbinden niet binnen drie kwart minuut, dan zet de Pi vanzelf het netwerk “Testbeeld” weer aan en kom je er via 192.168.4.1 weer in.

Werkt dat toch niet, bijvoorbeeld omdat je een vast adres hebt ingevuld dat niet bij je router past, dan is dit de weg terug:

  1. Haal de stroom van de Pi en haal de SD-kaart eruit.
  2. Stop hem in een kaartlezer in je pc.
  3. Open het schijfje bootfs en daarin netwerk.txt.
  4. Maak alle regels achter het isgelijkteken leeg, dus zo:
    wifi_netwerk=
    wifi_wachtwoord=
    
    ap_netwerk=
    ap_wachtwoord=
    
    lan_adres=
    lan_router=
    lan_dns=
    
    wifi_chip=aan
  5. Opslaan, kaart terug in de Pi, stroom erop.

De Pi staat dan weer op de fabrieksstand voor het netwerk: Testbeeld op 192.168.4.1, wachtwoord testbeeld123, en de kabel op automatisch.

Vind je netwerk.txt niet op het schijfje? Kijk dan of je het juiste schijfje open hebt. Er zijn er twee: de kleine bootfs die Windows laat zien, en een grote Linux-partitie die Windows niet kan lezen. netwerk.txt staat op de kleine, naast config.txt.

8. Problemen oplossen

ProbleemOplossing
Geen beeldZie §4: plug iets terugtrekken; rode i.p.v. gele tulp; monitor op juiste ingang.
Bliksem ⚡ in beeldOnderspanning. Betere 5,1 V-voeding + korte dikke kabel. Belangrijk!
“Testbeeld”-wifi niet te zienEven wachten na opstarten; anders de Pi herstarten (stroom er 10 s af, weer aan).
Pagina laadt niet op 192.168.4.1Controleer of je écht met “Testbeeld” verbonden bent (niet je eigen wifi).
Ik kom er niet meer bij na het instellen van wifi of een vast adresZie §7d: kaart in een kaartlezer, netwerk.txt op het schijfje bootfs leegmaken, kaart terug.
Ik weet het adres van de Pi nietKijk op je monitor: na het opstarten staat het onderin het testbeeld, tot je de bedienpagina opent.
De wifi van de Pi is helemaal uit en ik heb geen kabelZie §7d: netwerk.txt op de kaart, zet wifi_chip=aan. De Pi start daarna eenmalig zelf opnieuw op.
Wifi-wachtwoord wordt niet aangenomenEen wifi-wachtwoord moet 8 tot 63 tekens hebben. Let ook op hoofdletters.
Beeld valt weg na knoppenEen herstart zet alles terug; instellingen blijven bewaard.

9. Technische noten